Criminelen worden slimmer: van Wero-nepberichten tot AI-stemmen en chatbots
In dit artikel:
Een 35-jarige vrouw uit Udenhout betaalde recent een vermeende creditcardrekening, maar gaf onbewust haar gegevens aan een oplichter die vervolgens haar digitale betaalpas op zijn eigen telefoon activeerde. Dit incident illustreert nieuwe fraudevormen waarbij criminelen gebruikmaken van verwarring en onwetendheid bij consumenten.
Fraude-expert Pepijn Slappendel waarschuwt dat oplichters momenteel profiteren van de overgang van iDEAL naar de nieuwe betaalmethode Wero; veel mensen weten niet precies wat de verandering inhoudt, en die onzekerheid wordt misbruikt met nepberichten om betalingen of gevoelige gegevens los te krijgen. Beleggingsfraude groeit sterk: criminelen lokken slachtoffers naar zogenaamd ‘exclusieve’ investeringsplatformen en valse handelsaanbiedingen die hoge opbrengsten beloven. Ook traditionele datingoplichting verschuift naar dit model, waarbij bijvoorbeeld nepprofielen laten zien dat iemand in dure auto’s rijdt en zo anderen overhaalt om te gaan investeren.
Een verontrustende ontwikkeling is het gebruik van AI en stemnabootsing: in meerdere Europese landen zetten oplichters inmiddels deepfakes en stemacteurs in om telefoontjes of videogesprekken realistisch te laten lijken — zelfs van iemand die zogenaamd een familielid is. Tot nu toe zijn zulke op maat gemaakte aanvallen nog relatief zeldzaam omdat ze veel werk vergen; beroemdheden worden vaker misbruikt omdat hun beelden makkelijker hergebruikt kunnen worden.
Daarnaast verschijnen chatbots op phishingwebsites die slachtoffers direct en overtuigend benaderen. Als kwaadwillenden gecompromitteerde of geprogrammeerde chatbots inzetten, kunnen ze op grote schaal tegelijk mensen misleiden. De tactieken worden ook slim aangepast aan leeftijdsgroepen: jongeren krijgen scam-aanbiedingen via populaire trends en schaarstehypes (bijv. de Labubu-hype).
Een herkenbaar kenmerk van veel scams blijft urgentiedruk: slachtoffers worden gehaast om direct actie te ondernemen. Slappendel raadt aan alert te zijn bij onverwachte verzoeken om grote bedragen en wijst op de Fraudehelpdesk als actuele bron voor lopende phishingcampagnes en valse berichten.