De Elfde van de Elfde was niet altijd hossen en feest, dit is hoe het begon

In dit artikel:

De Elfde van de Elfde is van oorsprong verbonden met Sint-Maarten, die op 11 november wordt herdacht. De Romeinse soldaat en latere bisschop werd beroemd omdat hij zijn mantel deelde met een bedelaar. Daarmee doorbrak hij volgens hoogleraar Paul Van Geest het idee dat status en ongelijkheid vanzelfsprekend waren. Zijn feestdag groeide uit tot een moment van barmhartigheid, waarop armen bij welgestelde mensen om voedsel mochten vragen voordat de winter begon.

De datum markeerde bovendien het einde van het landbouwjaar: de oogst was binnen en de voorraden waren aangevuld. Voor een periode van soberheid en vasten werd nog één keer uitgebreid gegeten, gedronken en feestgevierd. Volgens carnavalshistoricus William Feijen werd 11 november in de middeleeuwen vooral als eet- en drinkfestijn gevierd, met muziek, maar ontwikkelde het zich later tot een carnavalsfeest met podia en artiesten. De datum ligt bovendien ongeveer veertig dagen voor het begin van de winter, wat de koppeling met een vastenperiode versterkte.

Tegenwoordig staat de Elfde van de Elfde vooral voor gezelligheid, bier en de officiële start van het carnavalsseizoen. In veel plaatsen wordt die dag ook de nieuwe Prins Carnaval bekendgemaakt. Die traditie verwijst naar de middeleeuwse nar, die als symbool van de waarheid kritiek mocht uiten. De prins neemt tijdens carnaval tijdelijk de macht van de burgemeester over en verwerkt maatschappelijke thema’s en lokale kritiek in zijn toespraken. Zo verbinden Sint-Maarten en carnaval nog altijd overvloed, gelijkheid, spot en de overgang naar een soberdere periode.