Dit reptiel heeft een misleidende naam, en Frans Kapteijns weet waarom

In dit artikel:

Boswachter Frans Kapteijns beantwoordt lezersvragen over uiteenlopende voorjaarswaarnemingen in Nederland. Enkele hoofdpunten:

- Hagedis op een tak: Janine Lenting fotografeerde een levendbarende hagedis (Zootoca vivipara). Deze koudbloedige soort warmt zich graag op zonnige plekken en bereikt maximaal circa 18 cm. Ze komen vooral voor in heide, hoogveen, vochtige oeverzones, soms open bosranden, ruig grasland, spoorbermen en een beperkt deel van de duinen — altijd met water in de buurt omdat ze vochtminnend zijn. De naam ‘levendbarend’ verwijst naar het feit dat de eieren in het lichaam uitkomen, waarna de jongen direct naar buiten kruipen, waardoor het lijkt alsof het vrouwtje levende jongen baart.

- Sapdrinkende vogels bij een berk: Andre van Drunen zag een grote bonte specht en later ook pimpelmezen bij een berkenstam. Spechten maken vaak gaatjes in de bast waardoor berkensap ‘bloedt’ en andere vogels (mezen, kepen etc.) en insecten (Europese hoornaars, vlinders zoals dagpauwoog en atalanta) van het suiker- en voedingsrijke sap profiteren, vooral in het vroege voorjaar als de sapstroom op gang komt.

- Salamander bij de voordeur: Marjon Sips trof op 24 februari een kleine watersalamander (kleine watersalamander/ Lissotriton vulgaris). Deze soort komt vaak in vochtige woonomgevingen voor en kan vanaf februari beginnen aan de voorjaarstrek naar voortplantingspoelen. De rug is grijsgroen tot olijftint, de buik geel-oranje met donkere vlekken; volwassen grootte tot circa 11 cm. Mannetjes krijgen tijdens de paartijd een kam op de rug; op de wal zijn beide geslachten bruin en minder opvallend.

- Berk met rode ‘tranen’: In de Oerse bossen zag Elvira Rombouts een berk die helderrode druppels liet. Dat duidt meestal op een wond waardoor sap ontsnapt tijdens de lente-sapstroom. De kleur van het uitstromende sap varieert per berkensoort en kan door schorspigmenten of micro-organismen roodachtig lijken. Zulke wonden verzwakken de boom, maar zijn zelden direct dodelijk; snoeiwerk in het voorjaar vergroot het risico op beschadiging—beter uitstellen tot late zomer of herfst.

- Vogel die een noot uit de heg liet verdwijnen: Sybren Antonides zag een bruin vogelpak met zwarte kop en witte snavelrand en herkende volgens Kapteijns de Vlaamse gaai (Eurasian jay), een kleurrijke, veelal notenzoekende soort die regelmatig tuinen aandoet.

Frans wijst erop dat deel twee van deze Stuifmail zondagochtend volgt en nodigt lezers uit om natuurvragen te blijven insturen.