Dit is waarom Limburg sjoenkelt en Brabant de polonaise loopt

In dit artikel:

Het carnaval in Brabant en Limburg verschilt vooral in uiterlijk en sfeer. Brabanders verkleden zich vaak als een personage of dragen een boerenkiel en vieren vooral feest in cafés, met carnavalskrakers, blaaskapellen en lokale carnavalsliederen. Limburgers trekken juist verzorgd en opvallend uitgedost de straat op, met veren, hoeden, schmink en glitter, en dansen op dialectmuziek. Hun steden houden daarbij meestal hun eigen naam, zij het in dialectvormen als Remunj en Zitterd.

De verschillen hebben te maken met de katholieke geschiedenis van beide provincies en met regionale invloeden. Carnaval ontstond uit een combinatie van oudere feesten en de katholieke traditie om vóór de veertigdaagse vasten nog uitgebreid te eten en drinken. Na de Reformatie kregen protestantse machthebbers boven de rivieren meer invloed. Zij ontmoedigden het katholieke feest; in Tilburg was openbaar carnaval zelfs strafbaar. Daardoor werd het in Brabant lange tijd vooral heimelijk of binnenshuis gevierd.

Na de Franse tijd nam de vrijheid toe, maar de kerk bleef kritisch. In Limburg kreeg carnaval in de negentiende eeuw daarnaast sterke invloeden uit het Duitse Rijnland, waar het feest werd georganiseerd rond optochten, kostuums, onderscheidingen en een prins. Die keurige, ceremoniële traditie maakte carnaval in steden als Maastricht en Venlo maatschappelijk aanvaard.

In Brabant hielpen carnavalsnamen juist om het feest een eigen, tijdelijke wereld te geven. Steden werden enkele dagen omgedoopt tot dorpen met een eigen bestuur. Optochten brachten het feest bovendien van de kroeg naar de straat en voegden meer pracht en praal toe. Den Bosch en Bergen op Zoom liepen daarin voorop, waardoor hun carnaval Rijnlandse en Limburgse trekken kreeg.

Na de Tweede Wereldoorlog verloor de kerk invloed, verdwenen verboden en groeiden carnavalsverenigingen sterk. Tegenwoordig staan in beide provincies samen feesten, gelijkheid en het omdraaien van de dagelijkse orde centraal; het vasten na carnaval is vrijwel verdwenen.