Exitpoll Tilburg uitgelegd: hoe kan het toch zo misgaan?
In dit artikel:
Na de gemeenteverkiezingen in Tilburg ontstond woensdagavond eerst de indruk dat GroenLinks-PvdA de grootste partij zou blijven, maar binnen een kwartier kantelde het beeld: Lijst Smolders Tilburg (LST) van Hans Smolders bleek de overwinning te hebben behaald. De exitpoll van Avans Hogeschool zat er vooral bij GroenLinks-PvdA flink naast: die partij kreeg uiteindelijk vijf zetels minder dan in de prognose, terwijl LST één zetel beter uitpakte dan voorspeld, waardoor de machtsverhoudingen aan de top anders werden dan gedacht.
Onderzoeker Rick van Well en de gemeente wijzen erop dat een exitpoll altijd een steekproef is en dat de verwachting was dat de uitslag per partij meestal hooguit één zetel kon afwijken. Nu wordt gekeken naar drie plausibele verklaringen: de selectie van de tien stembureaus waar studenten kiezers peilden kan deze keer niet volledig representatief zijn geweest; niet alle stemgerechtigden deden mee aan de peiling; en de student-enquêtes kunnen door gebrek aan ervaring fouten hebben opgeleverd. Daarbij speelde mee dat er dit jaar veel meer stembureaus waren en dat studenten niet overal konden worden ingezet, terwijl de gekozen locaties eerder waren geselecteerd omdat ze in 2018 en 2022 representatief bleken.
De onderzoekers en de gemeente benadrukken dat de peiling niet waardeloos is: naast voorspellingen leverde deze informatie over kiezerstevredenheid, de invloed van landelijke politiek op lokaal stemgedrag, of mensen op partijen of personen stemmen, en welke informatiebronnen zij gebruikten. Die inzichten worden gebruikt om de methode te evalueren en toekomstige peilingen te verbeteren; het onderzoek naar de precieze oorzaken van de afwijking loopt nog.