Grote zorgen over de vogelgriep: 'Het virus heeft zich aangepast'

In dit artikel:

In 2003 leidde vogelgriep in Nederland tot een ramp: ongeveer 30 miljoen kippen moesten worden gedood en zo’n 1.500 bedrijven stonden leeg. Nu, na recente uitbraken in het Limburgse Ysselsteyn en Deurne, bestaat opnieuw grote zorg, maar volgens viroloog Thijs Kuiken (Erasmus MC) is de kans op eenzelfde catastrofe kleiner dan toen — mits strengere maatregelen worden genomen.

Wat is er anders? Pluimveehouders en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) zijn alerter en handelen sneller: besmette dieren worden tegenwoordig eerder geruimd, waardoor verspreiding sneller kan worden gestopt. Tegelijkertijd is het virus dat sinds 2016 rondgaat aangepast en verspreidt het zich gemakkelijker via wilde vogels, wat recent leidde tot meer besmette vogels en een verhoogd risico op pluimveebedrijven.

Kuiken waarschuwt dat er nog veel misgaat op het vlak van bioveiligheid. Een onderzoek van Wageningen naar zeven getroffen bedrijven toonde aan dat in zes gevallen basismaatregelen in de kleedruimtes ontbreken — mensen wassen geen handen of wisselen geen schoenen voordat ze de stallen betreden. Ook de hoge dichtheid van pluimveehouderijen in de grensregio Noord‑Brabant/Limburg vergroot het risico op snelle ketenbesmetting; eerdere adviezen om meer afstand tussen bedrijven te creëren werden onvoldoende opgevolgd.

Een ander knelpunt is de capaciteit om bij grote uitbraken op te schalen. Kuiken denkt dat de NVWA een situatie aankan waarin dagelijks één extra besmet bedrijf verschijnt, maar wat gebeurt er bij meerdere nieuwe gevallen per dag? De NVWA zegt voldoende capaciteit te hebben om te ruimen en te onderzoeken en kan opschalen, maar geeft geen concreet grenspunt.

Kortom: de infrastructuur en respons zijn verbeterd sinds 2003, maar door virusaanpassing, gebrekkige bioveiligheid op sommige bedrijven en de hoge bedrijfsdichtheid blijft risico op een grote uitbraak reëel, tenzij aanvullende preventieve maatregelen worden doorgevoerd.