'Het was geen lieverdje, maar het misdadigerskerkhof verdiende hij niet'

In dit artikel:

Marcella uit Oosterhout ontdekte dankzij de aflevering van *Vervlogen Verleden* over het lokale misdadigerskerkhof dat de daar begraven Adriaan Smits een familielid was. Adriaan werd in 1842 geboren als Adrianus Akkermans, omdat zijn ouders toen nog niet getrouwd waren. Drie jaar later kreeg hij de achternaam Smits, nadat zijn ouders alsnog in het huwelijk traden. Hij was een broer van Marcella’s over-overgrootvader.

Marcella onderzocht zijn levensloop in archieven en gevangenisregisters. Adriaan bleef ongehuwd, had geen kinderen en leefde waarschijnlijk langdurig in armoede. Hij werd herhaaldelijk gestraft voor onder meer openbare dronkenschap, wildplassen, mishandeling, diefstal en verzet tegen de politie. Eind 1895 werd hij in Bergen op Zoom opgepakt wegens bedelen en veroordeeld tot drie maanden dwangarbeid. Volgens Marcella had hij vermoedelijk een alcoholprobleem en kon hij door gebrek aan vast werk nauwelijks rondkomen.

Na zijn terugkeer naar Oosterhout maakte Adriaan in 1897 een einde aan zijn leven, vermoedelijk door ophanging. Ook het overlijden van zijn moeder, vier jaar eerder, zou hem diep hebben geraakt. Omdat zelfdoding in die tijd binnen de katholieke kerk als een zware zonde gold, werd hij zonder kerkelijke ceremonie begraven op de algemene begraafplaats aan de Oude Bredasebaan, die bekendstond als het misdadigerskerkhof.

De begraafplaats werd in 1934 opgeheven en raakte in verval. Marcella ziet Adriaan vooral als een slachtoffer van armoede en zijn tijd, niet als een grote misdadiger. Ze hoopt met haar onderzoek zijn geschiedenis vast te leggen en hem alsnog eerherstel te geven. Een plaquette van de heemkundekring herinnert inmiddels aan de voormalige begraafplaats.