Jongeren die geronseld worden weten vaak niet waar ze 'ja' op zeggen

In dit artikel:

Maarten Noordzij, landelijk officier mensenhandel, waarschuwt dat jongeren steeds vaker onwetend worden gerekruteerd voor criminele klussen. Werving loopt veelal via mond-tot-mondreclame en via besloten groepen op sociale media zoals Telegram en Snapchat. De lokroep is meestal een snelle manier om geld te verdienen; aanvankelijk komt daar weinig druk bij kijken, waardoor nieuwsgierigheid en gebrek aan kennis jongeren overhalen.

In de praktijk blijken veel jongeren niet te weten waarvoor ze tekenen en worden ze vaak pas vlak voor of tijdens de uitvoering in het ongewisse gelaten. Terugtrekken is dan lastig: wie eenmaal meedoet, wordt regelmatig gechanteerd of onder druk gezet om opnieuw criminele opdrachten uit te voeren. Bij mislukte opdrachten ontstaat vaak een opgelegde schuld. De vergoedingen (typisch €200–€1.000) staan in geen verhouding tot de risico’s: gevaarlijke klussen zoals het beklimmen van zeecontainers, plaatsen van explosieven of geweldplegingen. Zij zijn bovendien het meest vatbaar voor oppakken; opdrachtgevers blijven vaak buiten beeld.

Opsporing van die opdrachtgevers is lastig als de communicatie plaatsvindt in besloten digitale omgevingen waar sporen gewist worden en slachtoffers uit angst niet willen getuigen. Toch zijn er ook steeds meer veroordelingen voor criminele uitbuiting. Juridisch wordt per geval bekeken of een jongere dader of slachtoffer is: bij dwang, misleiding of uitbuiting geldt het non-punishmentbeginsel en kan strafvermindering of vrijstelling volgen; iedere zaak vraagt maatwerk, met oog voor ernst en de mate van weerstand tegen beïnvloeding.