Mikkers ondervraagd over coronaperiode: 'Avondklok was moeilijkste advies'
In dit artikel:
Burgemeester van ’s-Hertogenbosch en voorzitter van de veiligheidsregio Brabant, Jack Mikkers, verscheen maandagmiddag in Den Haag als getuige bij een parlementaire commissie over de besluitvorming tijdens de coronacrisis. Hij reconstrueerde waarom carnaval in 2020 doorging, hoe de vroege aanpak vorm kreeg en welke morele en praktische dilemma’s er speelden bij ingrijpende maatregelen zoals de avondklok.
Mikkers legde uit dat men rond carnaval aanvankelijk meende dat het virus Nederland nog nauwelijks had bereikt. In die periode was corona geen prominent onderwerp bij de voorbereidingen; men vreesde meer de weersomstandigheden en bijvoorbeeld een storm, waardoor sommige optochten (zoals in Eindhoven) al geschrapt werden. Daarnaast vond hij het onrealistisch om op dat moment carnaval preventief te verbieden: zolang horeca open was en mensen wilden samenkomen, zou de bijeenkomst feitelijk toch plaatsvinden. Dat illustreert volgens hem hoe lastig het is om vroegtijdig en effectief sociale contacten te blokkeren.
Een bezoek op 6 maart aan de GGD bevestigde voor Mikkers dat het oorspronkelijke beleid van bron- en contactonderzoek onhoudbaar zou worden. Hij en collega-burgemeester Theo Weterings troffen flip-overs aan met lijsten van tientallen patiënten en ketens van contacten; naarmate de aantallen stegen werden de gegevens chaotischer. Die ervaring maakte duidelijk dat er andere, ruimere maatregelen nodig waren.
In Brabant namen Mikkers en andere regionale burgemeesters (onder wie Weterings en John Jorritsma) het initiatief toen landelijke richtlijnen te vrijblijvend waren. Zij stelden een pakket maatregelen op: grote evenementen boven de 1.000 bezoekers gingen niet door en betaald voetbal in de provincie werd stilgelegd. Die regionale stap werd later gevolgd door landelijke maatregelen en de eerste lockdown. Een geplande persconferentie op 15 maart om sluiting van onder meer horeca en sportaccommodaties af te kondigen, werd door Den Haag afgeblazen omdat het kabinet de maatregelen landelijk wilde presenteren — iets wat Mikkers uiteindelijk begreep en steunde.
De avondklok noemde Mikkers een van de zwaarste adviezen: moreel beladen, met associaties naar de oorlog, en het gevoel dat je mensen opsluit. Toch steunde hij het uiteindelijk omdat het eenvoudig en gelijk toepasbaar was en daarmee effectief handhaafbaar zou zijn in het terugdringen van verspreiding.
Mikkers schetste ook de heftige nasleep van die maatregel in zijn stad: rellen waarbij het Jeroen Bosch Ziekenhuis bedreigd werd, ambulances moesten uitwijken en grote schade ontstond. Hij beschreef persoonlijke emotionele impact — een gevoel van eenzaamheid en schaamte — maar vond troost in het volgende ochtendbeeld: veel meer inwoners waren op straat met bezems en kruiwagens om de stad op te ruimen, wat volgens hem de veerkracht van de samenleving onderstreepte.