Opsporingsfoto's openbaar maken om verdachten te vinden: mag dat zomaar?
In dit artikel:
Dertien verdachten uit Brabant zijn onderdeel van de landelijke campagne Game Over; hun beelden verschijnen eerst onherkenbaar op schermen, sociale media en de politiewebsite en worden op 23 maart herkenbaar gemaakt als zij zich niet melden. Het gaat om mensen die zich zouden hebben voorgedaan als agenten of bankmedewerkers om te frauderen. In totaal brengt de actie honderd verdachten landelijk in beeld.
De politie verzamelt het bewijsmateriaal, maar mag beelden niet zelfstandig publiek maken: die beslissing ligt bij het Openbaar Ministerie (OM). In Oost-Brabant hebben twee aangewezen officieren het mandaat om te bepalen of publicatie noodzakelijk is. Daarbij moeten eerst minder ingrijpende middelen zijn geprobeerd, zoals interne uitwisseling van beelden en anonieme publicatie. Alleen wanneer het opsporingsbelang zwaarder weegt dan de privacy-inbreuk wordt herkenbare publicatie toegestaan. Het betreft doorgaans ernstige feiten; kleinschalige winkeldiefstal leidt niet snel tot openbaar herkenbaar maken.
Volgens het OM levert openbaar maken vaak resultaat op: mensen herkennen verdachten, sommigen melden zich of worden door familieleden aangegeven. De campagne heeft daarnaast een preventief doel: het afschrikken van het inzetten van schakelpersonen of 'loopjongens' in fraudeconstructies. Zodra iemand zich meldt of herkend wordt, worden de beelden verwijderd.
Tegelijk roept de maatregel privacy- en proportionaliteitsvragen op. Strafrechtadvocaat Leonie van der Grinten noemt het herkenbaar tonen “vergaand” en wijst op de mogelijke levenslange gevolgen voor vooral jonge tussenpersonen, terwijl de grotere fraudeurs soms buiten beeld blijven. Haar standpunt: publicatie is alleen te rechtvaardigen als het opsporingsbelang duidelijk opweegt tegen de schade voor de verdachte.
Kortom: de campagne combineert opsporingsdrang en preventie met strikte OM-toetsing, maar stuit op ethische en juridische zorgen over privacy en disproportionele gevolgen, zeker voor minderjarige of kwetsbare verdachten.