Door Wim van Dijk (81) moet Den Haag praten over soepelere euthanasieregels
In dit artikel:
Herman van Dijk startte een burgerinitiatief nadat zijn vrouw Tineke op een voor hem onmenselijke manier aan dementie overleed. Met de overtuiging dat niemand hetzelfde onnodige lijden hoeft te doorstaan, verzamelde hij ruim de vereiste 40.000 handtekeningen en diende het Wetsvoorstel Levenseinderegie in; daardoor moet de Tweede Kamer het voorstel nu behandelen. Van Dijk: "Ik wil ervoor zorgen dat niemand hetzelfde lijden hoeft mee te maken."
Het voorstel verschuift de beslissingsmacht over het levenseinde van artsen naar de betrokken persoon zelf. In plaats van dat artsen vaststellen of sprake is van ondraaglijk en uitzichtloos lijden — een beoordeling die volgens Van Dijk te subjectief is en te veel verantwoordelijkheid legt bij zorgverleners — krijgt de betrokkene meer regie. Zorgverleners blijven adviseren en controleren, maar nemen niet de uiteindelijke beslissing.
De uitvoerders van het levenseinde zouden gecertificeerde levenseindebegeleiders zijn. Mensen kunnen kiezen het middel zelf in te nemen, of iemand anders (een arts of een naaste) te laten helpen. Het wetsvoorstel regelt ook dat wie in palliatieve sedatie verkeert en vooraf afspraken heeft gemaakt, alsnog voor euthanasie kan kiezen zonder nieuwe wilsverklaring; dit vereist dat betrokkenen of hun voogd dit tevoren met de arts hebben vastgelegd.
Verder voorziet het plan in een instituut dat levenseindebegeleiders opleidt en certificeert, om uitvoering volgens vaste normen en zorgvuldigheid te waarborgen. Het initiatief krijgt brede publieke steun, waaronder enkele bekende Nederlanders zoals schrijver Adriaan van Dis, voormalig D66-leider Alexander Pechtold, neurobioloog Dick Swaab, actrice Loes Luca en oud-minister Hedy d’Ancona.
Met de petitie heeft Van Dijk zijn doel bereikt; nu ligt de bal bij de Tweede Kamer. De politieke keuze is wezenlijk: ruimte geven voor meer individuele regie over het levenseinde, of vasthouden aan de huidige wettelijke systematiek waarbij artsen een beslissende toets uitvoeren. Van Dijk benadrukt dat veel mensen hebben gezien wat lijden met naasten doet en dat het tijd is voor meer persoonlijke regie.