SP of SSO: wil de echte socialistische partij in Oss opstaan?
In dit artikel:
De SP-afdeling in Oss is anderhalf jaar na een openlijke breuk nog steeds verdeeld nadat vijf van de acht raadsleden in september 2024 opstapten en de nieuwe lokale partij Sociaal Sterk Oss (SSO) oprichtten. De breuk halveerde de SP-fractie en bracht de partij terug op een zetelaantal dat niet meer voorkwam sinds tientallen jaren, met grote emotie en wederzijdse beschuldigingen als gevolg.
Oss heeft een speciale plek in de geschiedenis van de SP: de partij groeide hier uit de fabrieken naar de raad, met kopstukken als Jan Marijnissen en wethouder Jules Iding. Rond 2000 bezette de SP lokaal zelfs 15 van de 35 zetels. De recente scheuring is daarom voor velen historisch — maar dan in negatieve zin — en raakt het lokale socialistische geluid diep.
Volgens betrokkenen begon het conflict lang vóór de breuk en draaide het om twee verschillende opvattingen over politiek: een actiegerichte, orthodoxe vleugel die vasthoudt aan straatacties en wantrouwend staat tegenover bestuurlijke samenwerking, en een meer pragmatische groep die juist wil samenwerken met andere partijen en instanties en keuzes wil afwegen voordat er publieke acties komen. Die tegenstelling liep steeds verder op, zeggen meerdere voormalige SP-mensen.
De directe aanleiding was een meningsverschil over de aanpak van sloopplannen van BrabantWonen in de Roofvogelbuurt. Toen raadslid Leroy Vossenberg tegen de afspraken in een motie indiende tegen de sloop, escaleerde de ruzie en zagen vijf raadsleden geen andere uitweg dan zelfstandig verder te gaan. Tot de vertrekkers behoren bekende namen als Jan Zoll en Marie-Therese Janssen, die volgens oud-SP-bestuurders het politieke motorblok van de afdeling vormden.
Na de breuk volgden wederzijdse verwijten: de vertrekkers werden door sommige SP-aanhangers weggezet als zetelrovers of als mensen die vooral eigen belangen nastreven; de vertrekkers voelen zich onterecht gekarakteriseerd en gekwetst. Marie-Therese Janssen benadrukt dat het vertrek niet ging om financiële motieven of ambitie, maar om politieke koersverschillen en de wens om breder samen te werken voor oplossingen. Ze wijst erop dat zij met voorkeurstemmen in 2022 legitimiteit kreeg van kiezers en daarom haar zetel niet zomaar wilde neerleggen.
De politieke consequentie is concreet: op de komende verkiezingsdag (18 maart) kunnen kiezers in Oss kiezen tussen twee partijen die aanspraak maken op het socialistische geluid. Dat risico op stemmingversplintering is schadelijk voor beide partijen, vinden waarnemers, omdat ze elkaars electorale ruimte beconcurreren. Kritische oud-SP’ers erkennen dat de SP nog altijd de naam en naamsbekendheid heeft van een halve eeuw opbouw, maar vinden het verlies pijnlijk; SSO hoopt volgens eigen zeggen op drie raadszetels, maar verwacht niet de vijf zetels te behouden.
Sommigen uit het lokale politieke circuit, zoals Mahmut Erciyas, hebben zich al van de SP losgemaakt en tonen sympathie voor SSO; anderen binnen de SP willen het conflict niet opnieuw openen en spreken van een afgesloten hoofdstuk. Voor kiezers in Oss betekent de breuk dat socialistische stemmen mogelijk versnipperd raken en dat persoonlijke bekendheid van kandidaten belangrijker wordt dan partijlabel alleen. Op gemeentelijk niveau kan zo’n versplintering invloed hebben op de slagkracht van links en op de samenstelling van toekomstige coalities.