Unieke landkaart te zien in Tilburg: 'Wonder dat hij nog bestaat'

In dit artikel:

Het Regionaal Archief Tilburg (RAT) organiseert deze donderdag en vrijdag kijkdagen voor de zogeheten Kaart van Zijnen, een uitzonderlijke landkaart uit 1760 van Tilburg en omgeving. Historicus Martijn van Bommel noemt het “een wonder dat deze kaart nog bestaat”. Het stuk meet ruim drie bij vier meter en behoort daarmee tot de grootste archiefstukken van Nederland; zulke omvang was destijds al zeldzaam en kon ook dienen als statussymbool.

De kaart werd in 1760 gemaakt in opdracht van landheer Gijsbertus Steenbergensis en hing in het Kasteel van Tilburg. Het is de oudste bekende kaart van Tilburg en Goirle en geeft een gedetailleerd beeld van het gebied toen: een samenstel van dorpjes en gehuchten waarvan veel namen vandaag de dag nog herkenbaar zijn. Namen als Stappe Goir (op de plek van het huidige zwembad en de ijshal) en gehuchten die terugkomen in buurt- en straatnamen — Stokhafselt, Quaad End, Stuivesant — zijn duidelijk afleesbaar. Ook liggen op de kaart Huibe Ven en Witbrant, historische toponiemen die tegenwoordig als wijknamen in de Reeshof terugkeren.

Opvallend is dat de kaart niet volgens de moderne noorden-oriëntatie is getekend; hij moet ongeveer zeventig graden worden gedraaid om met huidige kaarten overeen te komen. Het enorme formaat maakte vervoer en tentoonstelling lastig: de kaart lag jarenlang opgeborgen in een kist in het depot en het optillen vergde meerdere mensen, aldus restaurateur Marcel van de Wouw. Na de kijkdagen wordt het stuk weer zorgvuldig teruggezet in het depot onder de parkeergarage van het archief; of en wanneer het opnieuw publiek te zien zal zijn, is nog onduidelijk.