Waarom Brabanders geen Limburgers genoemd willen worden (en andersom)

In dit artikel:

Brabant en Limburg worden al eeuwen gezien als één katholiek “zuiden”, maar beide provincies hebben in de loop van de tijd juist een sterke eigen identiteit ontwikkeld. Volgens Bijsterveld komt dat beeld voort uit hun vroegere culturele en economische achterstand en hun grote afstand tot het politieke en economische centrum van Nederland. Hoewel die achterstand grotendeels is verdwenen, worden inwoners in het noorden nog geregeld als één groep gezien. Bijsterveld maakte zelfs mee dat men hem in Amsterdam vroeg of hij uit België kwam.

De behoefte om de eigen identiteit te benadrukken ontstond mede als reactie op die beeldvorming. Vanaf de negentiende eeuw lieten Brabanders en Limburgers afzonderlijk zien dat zij volwaardig bij Nederland hoorden en over een eigen cultuur beschikten. Vooral regio’s die ver van het machtscentrum liggen, ontwikkelen volgens Bijsterveld zo’n sterke regionale trots.

De verschillen zijn ook historisch en geografisch verklaarbaar. Limburg bestond uit uiteenlopende gewesten met weinig gemeenschappelijke geschiedenis, terwijl Brabant al langer enige samenhang kende, maar intern eveneens sterk varieerde. De Peel vormde tot ongeveer een eeuw geleden een moeilijk te doordringen grensgebied. Daardoor konden aan beide kanten eigen dialecten, tradities en gebruiken ontstaan.

Dat verschil was zelfs merkbaar tussen families uit plaatsen die geografisch dicht bij elkaar liggen. Bijstervelds vader kwam uit de omgeving van Helmond en zijn moeder uit Weert, hemelsbreed minder dan 25 kilometer verderop. Hun families beschouwden elkaar als afkomstig uit vrijwel verschillende werelden en konden elkaar soms niet verstaan.

Ook tegenwoordig worden de onderlinge verschillen benadrukt, bijvoorbeeld in carnaval, eten, voetbal en muziek. Bijsterveld verklaart dat met Freuds “narcisme van de kleine verschillen”: groepen die veel op elkaar lijken, zetten juist hun onderscheid extra sterk aan.