Wat Berlicum en Middelrode kunnen leren van het opheffen van Haaren

In dit artikel:

Inwoners van Berlicum en Middelrode willen zich losmaken van de gemeente Sint-Michielsgestel en aansluiten bij ’s‑Hertogenbosch. Ze zijn een burgerinitiatief gestart omdat zij zich meer verbonden voelen met Den Bosch en hopen zo betere aansluiting en voorzieningen te krijgen. De vraag of dorpen zomaar van gemeente kunnen wisselen, wordt beantwoord door een handboek van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten: ja, opsplitsing en aansluiten bij andere gemeenten is mogelijk en kent precedenten.

Vijf jaar geleden was de ontbinding van de gemeente Haaren zo’n voorbeeld. Na een burgerpeiling in oktober 2017 en politieke besluitvorming in 2018 verdween de gemeente; per 1 januari 2021 gingen de kernen elk hun eigen weg en werden verdeeld over Oisterwijk, Boxtel, Tilburg en Vught. Betrokkenen uit die periode – zoals Ardy Heijmans en Christ van Iersel – vertellen dat zorgen over de kleine schaal van een gemeente en de wens voor betere professionele dienstverlening tot die keuzes leidden.

De ervaringen na de herindeling zijn gemengd maar leren iets opmerkelijks: Van Iersel, die aanvankelijk juist kleinschaligheid waardeerde, merkt dat Helvoirt nu profiteert van stevigere ambtelijke expertise en goede welzijns- en WMO‑zorg in Vught. Tegelijk benadrukken voorstanders uit Haaren dat dorpen soms weggedrukt raken door afstand en gebrek aan betrokkenheid wanneer ze bij een grotere gemeente horen.

Praktisch advies van betrokkenen richting Berlicum en Middelrode: betrek álle inwoners, zoek draagvlak buiten de eigen kern, blijf volhouden en voer het gesprek met raadsleden en wethouders. De casus laat zien dat burgerinitiatieven zin kunnen hebben, maar dat de weg naar herindeling lang is en politieke steun en brede betrokkenheid vereist; het is geen automatische overgang simpelweg omdat een dorp dat wil.